@mobinmohammadi · ۸ شهریور ۱۴۰۵
«همه چیز از سوالی شروع می‌شود که آلیوشا کارامازوف باید به آن پاسخ دهد: اگر برای بنا نهادن سعادت بشریت، تنها کافی باشد یک کودک شکنجه شود، آیا می‌پذیری بنای این نیک‌بختی را بر اشک‌های او استوار کنی؟»
این بخش را انتخاب کردم چون یک مسئله‌ی اخلاقی را به ساده‌ترین و بی‌رحمانه‌ترین شکل ممکن پیش روی آدم می‌گذارد: آیا می‌شود رنج یک انسان بی‌گناه را با منفعت تعداد زیادی انسان توجیه کرد؟ برای من اهمیت این پرسش در این است که وقتی پای «مصلحت عمومی» وسط می‌آید، خیلی راحت ممکن است یک انسان از فردی با حق و کرامت مستقل، به وسیله‌ای برای رسیدن به یک هدف بزرگ‌تر تبدیل شود. این مسئله فقط به فلسفه یا داستان محدود نمی‌شود. در سیاست، جنگ، انقلاب و حتی تصمیم‌های روزمره، بارها با همین منطق روبه‌رو می‌شویم؛ اینکه عده‌ای قرار است هزینه‌ای بدهند تا عده‌ی بیشتری زندگی بهتری داشته باشند. عددها در چنین موقعیت‌هایی خیلی قدرتمندند، چون می‌توانند رنج یک نفر را در برابر منفعت هزاران نفر کوچک جلوه دهند. من این متن را انتخاب کردم چون برایم یادآور یک مرز اخلاقی است: هرقدر هم هدف بزرگ باشد، نمی‌توانم به‌راحتی رنج انسانی را تبدیل به هزینه‌ی قابل قبولِ رسیدن به آن هدف کنم. شاید بعضی تصمیم‌ها در جهان واقعی جواب ساده‌ای نداشته باشند، اما همین ناتوانی در پذیرفتن اشک یک کودک به عنوان «بهای لازم» است که هنوز می‌تواند وجدان ما را زنده نگه دارد.