همه نظرهای Ladymarginalia

جین آستین

«ترغیب» فقط داستان دوباره به هم رسیدن دو عاشق نیست؛ داستان اینه که آیا بعضی فرصت‌ها واقعاً برای همیشه از دست می‌رن، یا زندگی گاهی به ما فرصت می‌ده تا با شناختی عمیق‌تر از خودمون، دوباره انتخاب کنیم؟

لوییزا می آلکوت

اگر به عنوان خواننده نوجوان بخونیدش خیلی دوست داشتنیه ، اگر به عنوان خواننده بزرگسال بخونید باز هم دوست داشتنیه اما ساده است.

لیو تالستوی

«پالیکوشکا» برای من بیش از آنکه داستانی درباره یک فاجعه باشد، تصویری کوتاه و تلخ از چهره فقر و بی‌اعتباری بود؛ از موقعیتی که در آن انسان فقیر نه‌ تنها از آسایش و امنیت محروم است، بلکه حتی در برابر یک سوءظن کوچک نیز پشتوانه‌ای برای دفاع از خود ندارد. پالیکوشکا از همان ابتدا در موقعیتی شکننده قرار دارد. گذشته‌اش باعث شده دیگران با دیدهٔ تردید به او نگاه کنند و همین پیش‌داوری، اهمیت زیادی در سرنوشت او پیدا می‌کند. در چنین جهانی، گاهی لازم نیست انسان واقعاً گناهکار باشد؛ کافی است پیشاپیش شایستهٔ اعتماد دانسته نشود. فقر در این داستان فقط نداشتن پول نیست؛ نوعی بی‌پناهی اجتماعی است که آدم را در برابر قضاوت دیگران بسیار آسیب‌پذیر می‌کند.

الکساندر دوما

جالبترین و دوست داشتنی ترین قسمت داستان نویسی دوما اینه که خواننده باید منتظر باشه اما نباید معطل بشه. اگرچه کتاب طولانیه ولی هیچ قسمتی ار کتاب حس نمیکنید داستان به پوچی و کش اومدن بیخود دچار شده. واقعاً دوما داستان پرداز حرفیه ای که شما رو هر فصل با داستان همراه میکنه.

آنتون چخوف، آنتوان پاولوویچ چخوف

«اتاق شماره ۶» بیش از آنکه درباره‌ی عقل و جنون باشد، درباره‌ی رنج انسان و بی‌تفاوتی انسان‌ها نسبت به رنج یکدیگر است؛ درباره‌ی اینکه گاهی تا وقتی خودمان به اتاق شماره ۶ وارد نشده‌ایم، تصور می‌کنیم رنج دیگران را به‌خوبی می‌فهمیم. شاید ترسناک‌ترین بخش ماجرا هم همین باشد: هیچ‌کس نمی‌داند مرز میان «آن‌ها» و «ما» دقیقاً کجاست.

فیودور داستایوسکی

تا به امروز، اگر قرار باشد از میان تمام کتاب‌هایی که خوانده‌ام، نام اثری را بیاورم که برای من معنای واقعی جمله‌ی «گاهی چه زود دیر می‌شود» باشد، بی‌شک «نازنین» داستایفسکی را انتخاب می‌کنم. کتابی که برای من فقط یک داستان نبود؛ انگار مواجهه‌ای بود با بخشی از حقیقت تلخ زندگی آدم‌ها؛ با حرف‌هایی که گفته نمی‌شوند، احساساتی که پنهان می‌مانند، غروری که اجازه نمی‌دهد دستمان را به موقع دراز کنیم و فرصت‌هایی که خیال می‌کنیم همیشه برای جبرانشان وقت داریم. اما همیشه وقت نداریم. داستایفسکی در چند صفحه‌ی پایانی کاری با من کرد که کمتر کتابی توانسته بود؛ چند صفحه‌ی آخر را با اشک و آه خواندم و بعد از تمام شدنش، مدتی فقط به آخرین صفحه نگاه کردم. شاید بعضی کتاب‌ها را تمام می‌کنیم و کنار می‌گذاریم؛ اما بعضی کتاب‌ها تازه بعد از تمام شدن، در ذهنمان شروع می‌شوند. «نازنین» برای من از همان‌ها بود.

آلبر کامو

راستش «بیگانه» برای من بیشتر از اینکه یک رمان درباره‌ی پوچی باشه، درباره‌ی آدمی بود که آن‌قدر از احساس، رابطه و معنای زندگی فاصله گرفته که کم‌کم به یک آدم خالی تبدیل شده. مرسو برای من نه قهرمان بود، نه آدمی که بشه به خاطر «صادق بودن با خودش» تحسینش کرد. اتفاقاً یکی از چیزهایی که در طول خواندن کتاب آزارم داد همین بی‌تفاوتی عجیبش بود. انگار هیچ‌چیز واقعاً برایش اهمیت نداشت؛ نه مرگ مادرش، نه احساسات ماری، نه آدم‌هایی که وارد زندگی‌اش می‌شدند و نه حتی آینده‌ی خودش. اینکه مرسو احساساتش را تظاهر نمی‌کرد، به‌خودی‌خود برای من فضیلت محسوب نمی‌شه. آدم می‌تونه اهل تظاهر نباشه و در عین حال نسبت به آدم‌های اطرافش احساس مسئولیت داشته باشه. اما مرسو به نظرم از این مرحله هم فراتر رفته بود؛ انگار اصلاً پیوندی با جهان اطرافش نداشت. و همین‌جا بود که برای من «پوچی» ترسناک شد. من فکر می‌کنم وقتی آدم هیچ معنا، دلبستگی یا مسئولیتی برای خودش قائل نباشه، ممکنه کم‌کم مرز بین درست و غلط هم براش بی‌رنگ بشه. اگر هیچ‌چیز ارزشمند نباشه، پس چه چیزی قراره جلوی آدم رو از ویران کردن خودش یا حتی دیگری بگیره؟ برای همین من با این نگاه که «مرسو فقط آدم متفاوتی بود که جامعه نتونست درکش کنه» خیلی کنار نمیام.

لئو تولستوی

بعضی کتاب‌ها رو که تموم می‌کنی، همون لحظه می‌دونی چه نظری درباره‌شون داری. بعضی‌ها اما باید یه گوشه‌ای از ذهنت بمونن؛ چند روز بگذره، اتفاقی به یک جمله یا یک صحنه‌شون فکر کنی و تازه بفهمی چرا این‌قدر درگیرت کرده‌اند. فکر می‌کنم «سعادت زناشویی» برای من از دسته‌ی دومه. هنوز درباره‌ی پایانش نظر قطعی ندارم. نه اینکه پایانش ناراحتم کرده باشه؛ اتفاقاً کتاب برای من تلخ و ناگوار نبود. بیشتر شبیه دیدن یک واقعیت بود؛ واقعیتی که شاید چندان رمانتیک نباشه، اما صادقانه‌ست. چیزی که بیشتر از همه دوست داشتم این بود که تولستوی عشق رو فقط در لحظه‌های پرشور و قشنگش نگه نمی‌داره. می‌ذاره عشق وارد زندگی بشه؛ وارد روزمرگی، ازدواج، خانواده، عادت و گذر زمان. و بعد نشونمون می‌ده که آدم‌ها همون آدم‌های روز اول نمی‌مونن و شاید سخت‌ترین بخش یک رابطه، نه عاشق شدن، که فهمیدنِ آدمی باشه که کنارته و فهمیدنِ خودت در طول این سال‌ها. برای همین، «سعادت زناشویی» برای من خیلی ملموس‌تر از «مرگ ایوان ایلیچ» بود. «مرگ ایوان ایلیچ» من رو به فکر مرگ و معنای زندگی انداخت، اما این یکی بیشتر من رو برد سمت خودِ زندگی؛ سمت رابطه‌هایی که قرار نیست همیشه شبیه روزهای اولشون بمونن، آدم‌هایی که تغییر می‌کنن و احساساتی که شکلشون عوض می‌شه، بدون اینکه الزاماً تمام چیزی که بین دو نفر بوده، دروغ یا بی‌ارزش شده باشه. شاید عجیب باشه، ولی با اینکه کتاب درباره‌ی «سعادت» حرف می‌زنه، من بیشتر از خوشبختی، درباره‌ی واقعی بودن فکر کردم. اینکه شاید یک رابطه‌ی واقعی قرار نیست همیشه هیجان‌انگیز باشه. قرار نیست همیشه همدیگه رو کامل بفهمیم. قرار نیست عشق همیشه همون شکلی بمونه که روز اول بوده. و شاید پذیرفتن همین تغییرات، خودش بخشی از بزرگ شدن آدم‌هاست. نمی‌دونم هنوز دقیقاً چه برداشتی از پایان دارم. باید بذارم کتاب کمی توی ذهنم بماند. ولی درباره‌ی یک چیز مطمئنم: من این کتاب رو خیلی دوست داشتم. شاید حتی بیشتر از چیزی که انتظار داشتم. ۱۰ از ۱۰.

محسن الهامیان

بهترین،خوش خوان ترین و دلنشین ترین کتاب تئوری موسیقی که چاپ شده. خصوصا برای نوآموزان. زبان کتاب اصلاً سنگین نیست و به راحتی پایه تئوری موسیقی رو آموزش میده.

الکساندر دوما، آلکساندر دوما

علی رغم نقدهایی که به ترجمه «محمدطاهر میرزا» وارد میشه، بنظرم این کتاب رو فقط باید با همین ترجمه خوند و در دنیاش غرق شد. البته باید افسوس خورد که مترجمین جدید و امروزی به ترجمه همچین آثار فاخری توجهی ندارند.

لیانید آندری یف

یک مفهومی در این کتاب ذهن منو آشفته کرد و اون هم اینکه چقدر یه انسان می‌تونه درونش پر از جنگ باشه، اما از بیرون صلح مطلق به نظر بیاد.

ال ام مونتگمری، ال. ام. مونتگمری

قصر آبی؛ روایت شهامت در زندگی «قصر آبی» روایت دختری‌ست که شاید بتوان گفت به‌واسطه‌ی یک اشتباه، شهامت تغییر کردن و ساختن زندگی دلخواهش را پیدا می‌کند. داستان تا حدی کلیشه‌های رایج قصه‌ها را به هم می‌زند و همین باعث می‌شود مسیرش متفاوت و دوست‌داشتنی باشد. فضای شیرین و صمیمی کتاب هم از همان ابتدا مخاطب را با خودش همراه می‌کند و باعث می‌شود به‌راحتی جذب داستان شوید. برای من، یکی از نقاط ضعف کتاب توصیفات بیش از اندازه‌ی محیط بود. تشبیه‌های مداوم درباره‌ی شب و روز، طبیعت، فضا، زمستان و… از جایی به بعد کمی کلافه‌کننده می‌شد و احساس می‌کردم می‌توانست مختصرتر باشد. اما در مقابل، پایان زیبای داستان یکی از نقاط قوتش بود. کتاب خوشبختانه گرفتار اطناب‌های بیهوده، دوری‌های طولانی و اتفاقات آبکی و خسته‌کننده نمی‌شود؛ و همین باعث می‌شود وقتی به صفحه‌ی آخر می‌رسید، با آسودگی خاطر کتاب را ببندید. برای من، «قصر آبی» بیش از هر چیز، داستان جسارت بود؛ جسارتِ اینکه یک روز از زندگی‌ای که دیگر دوستش نداری بیرون بیایی و بالاخره انتخاب کنی زندگی را آن‌طور که خودت می‌خواهی زندگی کنی.

الکساندر دوما

ناراحت کننده است که همچین آثار بزرگی خوانده نمیشن. البته قسمت اعظمی از دیده نشدن این آثار بدلیل کم توجهی مترجمین محترم زبان فرانسه است. حیف که آثار چنین نویسنده قابل و خوش قلمی بخاطر نبود ترجمه خوب، حتی توسط ما که همچین آثاری رو دوست داریم هم خوانده نمیشه. از تیم عزیز بی‌بوک خواهشی دارم که اگر میتونن سعی در این زمینه داشته باشن.

آن ماری سلینکو

کتاب در بستر یکی از مهم ترین پیچ های تاریخی فرانسه روایت میشه. تنها موردی که خیلی منو اذیت میکرد انتخاب ها و تصمیمات خود دزیره بود.

مارگارت میچل

مارگارت میچل شخصیت‌هایی ساخته که نه کاملاً دوست‌داشتنی‌اند و نه کاملاً قابل‌سرزنش؛ آدم‌هایی خاکستری، سرسخت و واقعی.

ویکتور هوگو

شاید بتوان بینوایان را یکی از عظیم‌ترین آثار تاریخ ادبیات دانست؛ اثری که ویکتور هوگو نزدیک به هفده سال از زندگی‌اش را، با وقفه‌ای طولانی میان دو دوره‌ی نگارش، صرف خلق و پرورش آن کرد. داستانی از رنج، عشق، بی‌عدالتی، تنهایی و در نهایت رستگاری. بینوایان تصویری از دردهایی است که در یک جامعه‌ی ناعادلانه بر انسان تحمیل می‌شود؛ جامعه‌ای که گاهی انسان را به خاطر گذشته‌اش قضاوت می‌کند و فرصت تغییر را از او می‌گیرد. اما در میان تمام این تاریکی‌ها، ژان والژان معنای دیگری به رنج می‌دهد. چند نفر می‌توانند مثل او از میان درد شکوفا شوند؟ آسیب ببینند اما آسیب نزنند؟ تحقیر شوند اما دیگری را تحقیر نکنند؟ شاید مهم‌ترین پیام بینوایان همین باشد: اینکه انسان، با وجود تمام زخم‌هایی که خورده، هنوز می‌تواند انتخاب کند ادامه‌دهنده‌ی رنج و تاریکی نباشد. و شاید ژان والژان، بیش از آنکه فقط یک شخصیت باشد، یادآور این حقیقت است که هیچ گذشته‌ای لزوماً سرنوشت انسان را تعیین نمی‌کند.

ژان تولی

شاید یکی از مهم‌ترین حرف‌های کتاب همین باشد: زندگی نه سیاهی مطلق است و نه سفیدی مطلق. ممکن است شادی در کنار غم وجود داشته باشد، امید در کنار ناامیدی، و حتی کسی که به دیگران میل به زندگی می‌دهد، خودش روزی نتواند ادامه بدهد. برای من، «مغازه خودکشی» در نهایت کتابی درباره‌ی خودکشی نیست؛ کتابی درباره‌ی پیچیدگی زندگی است. درباره‌ی اینکه هیچ احساسی، هیچ آدمی و هیچ اتفاقی را نمی‌توان در یک بُعد خلاصه کرد. شاید آلن نیامده بود که برای همیشه تاریکی را از بین ببرد؛ آمده بود تا نشان بدهد غیر از تاریکی، امکان دیگری هم وجود دارد. زندگی خاکستری است؛ مجموعه‌ای از شادی و اندوه، امید و ناامیدی، آمدن و رفتن. هیچ‌کدام دیگری را به‌طور کامل حذف نمی‌کند. به همین دلیل است که با وجود پایان تلخ کتاب، من نمی‌توانم آن را یک پایان شکست‌خورده ببینم. آلن شکست نخورد؛ چون زندگی هیچ‌گاه یک مسیر یک‌بعدی نیست.

پونه مقیمی

کتابیه که نمیشه دستت بگیری و یهو به خودت بیای و ببینی چندین صفحه رو خوندی… باید کم کم خونده باشه. اما اونقدری که باید یک کتاب پاییندم کنه جذبم نکرد و خیلی خیلی روند مطالعه این کتاب برام فرسایشی شده. تا جایی که خوندمش میتونم این نظر رو داشته باشم که تمامی مسائل کتاب برای اکثر ما پیش اومده. اما سؤال من اینه: آیا میشه تا این حد تک بعدی تمامی بحران هایی که در زندگی بوجود می‌آیند رو پیش پا افتاده دید و ساده انگاری کرد؟

جی دی سلینجر، جی. دی. سلینجر، جروم دیوید سلینجر

ناطور دشت بیشتر شبیه پرتره‌ای از یک ذهن ناآرام است تا یک رمان پرحادثه. اگر با انتظار داستانی پرکشش سراغش برویم، احتمالاً ناامیدکننده خواهد بود؛ اما اگر آن را مطالعه‌ای روی ذهن یک نوجوان در آستانه‌ی فروپاشی ببینیم، می‌تواند تجربه‌ای قابل تأمل باشد.

مت هیگ

کتابخانه نیمه‌شب از آن دست رمان‌هایی است که هرچه بیشتر در مسیر داستانش پیش می‌رویم، بیشتر با این آرزو مواجه می‌شویم که کاش چنین فرصتی در زندگی واقعی هم نصیبمان می‌شد؛ فرصتی برای دیدن زندگی‌هایی که می‌توانستیم داشته باشیم، اگر فقط یک‌بار، در یک نقطه، انتخاب دیگری می‌کردیم. انسان، به‌واسطه‌ی کمال‌گرایی و میل همیشگی‌اش به «بهتر»، اغلب از آنچه دارد رضایت کامل ندارد و مدام انتخاب‌های گذشته‌اش را زیر سؤال می‌برد. با خود فکر می‌کند اگر آن روز «بله» گفته بود، اگر «نه» گفته بود، اگر مسیر دیگری را انتخاب کرده بود، شاید امروز آدم دیگری با زندگی دیگری بود. و چه وسوسه‌انگیز است اگر بتوانیم تمام آن «اگر»ها را ببینیم؛ زندگی‌هایی که تنها با یک تصمیم متفاوت می‌توانستند به شکل دیگری رقم بخورند. نورا در کتابخانه، دقیقاً با همین فرصت روبه‌رو می‌شود. او می‌تواند پا به زندگی‌هایی بگذارد که در دنیای واقعی هرگز تجربه‌شان نکرده؛ زندگی‌هایی که زمانی تصور می‌کردند شاید همان زندگیِ کامل و بی‌نقصی باشند که همیشه در جست‌وجویش بوده است. اما چیزی که برای من در این میان بیش از همه قابل تأمل بود، این است که حتی در زندگی‌هایی که نورا انتخاب نکرده بود نیز احساس نقصان از بین نمی‌رود. شاید چون تمام آنچه بر زندگی ما می‌گذرد، حاصل انتخاب‌های خودمان نیست. بخشی از زندگی، انتخاب ماست؛ اما بخشی دیگر جبر است، تصادف است، شرایط است و مهم‌تر از همه، انتخاب آدم‌های دیگری که در زندگی ما حضور دارند. ما دوست داریم تصور کنیم با تصمیم‌های درست می‌توانیم کنترل زندگی‌مان را به بهترین شکل ممکن در دست بگیریم؛ اما حقیقت این است که ما تنها یکی از بازیگران صحنه‌ایم. طبیعت هم ساز خودش را می‌زند، اتفاقات پیش‌بینی‌نشده از راه می‌رسند و آدم‌های دیگر نیز درست مثل ما حق انتخاب دارند؛ انتخاب‌هایی که گاهی درست‌اند و گاهی اشتباه، گاهی به نفع ما تمام می‌شوند و گاهی مسیر زندگی‌مان را تغییر می‌دهند. شاید به همین دلیل است که هیچ زندگی‌ای نمی‌تواند تماماً بی‌نقص باشد. کتابخانه نیمه‌شب برای من بیش از آنکه داستانی درباره‌ی زندگی‌های ممکن باشد، داستانی درباره‌ی پذیرش زندگیِ ممکنِ خودمان بود؛ درباره‌ی اینکه شاید مسئله همیشه این نباشد که «کدام زندگی بهتر بود؟»، بلکه این باشد که چگونه می‌توانیم همین زندگی را زندگی کنیم، با تمام انتخاب‌های درست و نادرستش، با تمام چیزهایی که از دست داده‌ایم و تمام چیزهایی که هنوز فرصت ساختنشان را داریم. بیش از این اگر توضیح بدهم، شاید لذت کشف داستانی را از شما بگیرم که قرار است آرام‌آرام و به شکلی شگفت‌انگیز درونتان بنشیند. پس خودتان وارد دنیای ماورایی نورا شوید؛ شاید در میان قفسه‌های آن کتابخانه، فقط زندگی‌های دیگری را نبینید، بلکه برای لحظه‌ای به زندگی خودتان از بیرون نگاه کنید و بفهمید که حتی اکنون نیز، با انتخابی که امروز می‌کنید، در حال ساختن یکی از هزاران زندگیِ ممکنِ فردای خود هستید.