لیبرالیسم

آزادی وقتی معنا پیدا می‌کند که انتخاب، پیامد واقعی داشته باشد و فرد بتواند مالک بخشی از زندگی خودش باقی بماند. در این میان مالکیت هم نوعی مرزبندی میان «من» و «دیگری» ایجاد می‌کند و به فرد امکان می‌دهد درباره‌ی بخشی از جهان بدون اجازه‌ی قدرت سیاسی تصمیم بگیرد. به همین دلیل این موضوع، همیشه مسئله‌ای اقتصادی و سیاسی بوده است؛ هرچه قلمرو مالکیت مستقل کوچک‌تر شود، قلمرو تصمیم‌گیری مستقل فرد نیز می‌تواند کوچک‌تر شود. اما مالکیت خصوصی را نمی‌توان به یک اصل مقدس تبدیل کرد که تمام مسائل اجتماعی را حل کند. چون ثروت در خلأ ایجاد نمی‌شود؛ نهادها و حتی تاریخ خانواده‌ها در شکل‌گیری آن نقش دارند. بنابراین دفاع از مالکیت زمانی از نظر فکری جدی است که رابطه‌ی آن را با نهادهایی که امکان شکل‌گیری و حفظ مالکیت را فراهم می‌کنند نیز ببیند. یکی از نکاتی که در این بحث اهمیت دارد، این است که آزادی انتخاب در زندگی اجتماعی به مجموعه‌ای از شرایط وابسته است؛ قانون می‌تواند حق انتخاب را برای همه به رسمیت بشناسد، اما امکان بهره‌گیری از این حق در دل موقعیت‌های متفاوت اقتصادی و اجتماعی شکل می‌گیرد و همین مسئله نشان می‌دهد که آزادی همیشه به بستری نیاز دارد که فرد بتواند انتخاب خود را در آن به عمل تبدیل کند، بدون اینکه این ضرورت بهانه‌ای برای گسترش مداخله تا جایی شود که خودِ امکان انتخاب از میان برود. در اینجا دولت؛ همان نهادی است که حقوق را تضمین می‌کند.‌ بنابراین دفاع از بازار، بدون توضیح اینکه چه نهادی قواعد بازی را تعیین و اجرا می‌کند، تصویری ناقص از نظم اقتصادی به دست می‌دهد. دولت زمانی می‌تواند آزادی اقتصادی و اجتماعی را پایدار نگه دارد که قدرتش در چارچوب قواعد عمومی عمل کند. به نظرم یکی از مسائل اساسی دموکراسی مدرن دقیقا از همین‌جا آغاز می‌شود، جایی که اراده‌ی عمومی می‌تواند به تدریج از تعیین قواعد مشترک به تعیین جزئیات زندگی شهروندان کشیده شود. ارزش دموکراسی هم بیشتر در این است که قدرت را قابل محدود شدن می‌کند. اکثریت هم باید درون چارچوب حقوقی قرار بگیرد؛ وگرنه رأی اکثریت می‌تواند به ابزاری برای نقض آزادی اقلیت تبدیل شود. جامعه‌ای که فقط برای صداهای محبوب خود آزادی قائل است، در واقع هنوز مدارا را نیاموخته است. تحمل مخالف، یکی از سخت‌ترین هزینه‌هایی است که آزادی از انسان می‌خواهد. بنابراین محدود کردن دولت مهم است، اما کافی نیست؛ مسئله‌ی اساسی‌تر، جلوگیری از تمرکز قدرت در هر شکلی است که بتواند اختیار دیگران را عملا بی‌اثر کند. یکی از نقاطی که با میزس فاصله‌ی انتقادی پیدا می‌کنم همین‌جاست. اعتماد بیش از حد به سازوکار بازار ممکن است ما را از دیدن پیامدها دور کند. قیمت‌ها اطلاعات مهمی منتقل می‌کنند، اما همه‌ی ارزش‌های انسانی در قیمت خلاصه نمی‌شوند. با این حال، نقد این محدودیت‌ها نباید به خیال امکان طراحی کامل جامعه از بالا منجر شود. یکی از مشکلات بزرگ سیاست مدرن همین تصور است که گروهی کوچک می‌تواند آینده‌ی میلیون‌ها نفر را بهتر از خود آنان تعیین کند. دانش اجتماعی پراکنده است و هیچ مرکز تصمیم‌گیری‌ای به تمام اطلاعاتی که افراد در زندگی روزمره در اختیار دارند دسترسی ندارد. برای همین، چیزی که در نهایت برایمان مهم می‌ماند؛ طراحی نظمی است که قدرت را میان افراد و نهادها پخش کند و امکان اصلاح خطا را باقی بگذارد. شاید آزادی زمانی پایدار می‌شود که حتی قدرتی که امروز آن را خیرخواه می‌دانیم، فردا امکان سوءاستفاده از اختیاراتش را نداشته باشد. جامعه‌ی آزاد باید طوری ساخته شود که قدرتِ بد در آن نتواند به‌سادگی همه‌چیز را در اختیار بگیرد.