Rosalire

قلعه حیوانات داستان شکست یک آرمان نیست، داستان لحظه‌ای است که آرمان، زبان خودش را از دست می‌دهد و قدرت جای آن را می‌گیرد.

یک نکته‌ی مهم دیگر این است که سارتر نشان می‌دهد کتاب و ادبیات همیشه فقط راهی برای شناختن خودمان نیستند گاهی می‌توانند راهی برای فرار از خودمان هم باشند.او از کودکی با کتاب‌ها برای خودش تصویری می‌سازد، تصویری از اینکه «من قرار است نویسنده و آدم مهمی باشم». بعدها که به گذشته نگاه می‌کند، می‌فهمد شاید بخشی از این تصویر، بیشتر از عشق به ادبیات، از نیاز به دیده‌شدن و مهم‌بودن آمده باشد. به نظرم همین نگاه صادقانه به خودش، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های کتاب است.

«درِ تنگ» فقط داستان یک عشق ناکام نیست؛ درباره خطر تبدیل کردن اخلاق، عشق یا معنویت به کمالی دست‌نیافتنی است. ژید ما را مجبور نمی‌کند آلیسا را کاملا درست یا کاملا اشتباه ببینیم ،مسئله این است که آیا برای پاک ماندن باید از زندگی گذشت، یا پذیرفتن میل و عشق انسانی هم می‌تواند بخشی از یک زندگی اخلاقی باشد؟

کافه کرنک فقط درباره قربانی شدن نیست؛ درباره تغییر تدریجی انسان در شرایط ترس است. آدمی که زمانی اعتماد می‌کرد، ممکن است به جایی برسد که برای زنده ماندن، حتی به نزدیک‌ترین آدم‌ها هم با تردید نگاه کند.

شاید یکی از تلخترین مسائل رمان این باشد که ما فقط با انتخاب‌های خودمان زندگی نمی‌کنیم، با نگاه دیگران به انتخاب‌هایمان هم زندگی می‌کنیم. آنا فقط با یک رابطه نمی‌جنگد، با تصویری که جامعه از او ساخته نیز درگیر است.

در «مادام بوواری»، عشق همیشه نجات‌دهنده نیست، گاهی آدم عاشق تصویری می‌شود که از عشق ساخته، نه خودِ عشق.

«اگر زمانی قرار شد سفر بروم فکر می‌کنم دلم می‌خواهد قبل از حرکت جزئی‌ترین ویژگی‌های شخصیتی‌ام را یادداشت کنم تا وقتی برمی‌گردم بتوانم مقایسه کنم که چه بوده‌ام و چه شده‌ام. جایی خواندم بعضی مسافرها جوری قیافه و رفتارشان عوض می‌شود که موقع برگشتن نزدیک‌ترین بستگان‌شان هم آن‌ها را به‌جا نمی‌آورند.»

«علف هرز هم قد می‌کشد، یعنی می‌شود بلند شد بدون آن که مفید بود.»

«اما هنرمند واقعی آن کسی است که شخصیت خود را در هنرش کوفته و آمیخته باشد. بنابراین هنرمند در وهله اول باید انسان باشد.»

«دوستدار هنر از خود هنرمند بیشتر لذت می‌برد. مسلما هر هنرمندی از کار خودش حتی اگر شاهکار هم باشد ناراضی است. همیشه می‌خواهد بهتر و زیباتر از آنچه که خلق کرده بسازد. همیشه می‌تواند عیوب آن را ببیند. هنرمند بهترین منقد آثارش است، اما تماشاچی غرق لذت می‌شود. اغلب مردم نواقص را آسان ادراک نمی‌کنند، فقط زیبایی‌های آن را می‌بینند.»

«حس می‌کردم که این دنیا برای من نبود، برای یک دسته آدم‌های بی‌حیا، پررو، گدامنش، معلومات‌فروش، چاروادار و چشم و دل‌گرسنه بود. برای کسانی که به فراخور دنیا آفریده شده بودند و از زورمندان زمین و آسمان مثل سگ گرسنه‌ی جلوی دکان قصابی که برای یک تکه لثه دُم می‌جنباند، گدایی می‌کردند و تملق می‌گفتند.»

«در این‌جور مواقع هرکس به یک عادت قویِ زندگی خود، به یک وسواسِ خود پناهنده می‌شود: عرق‌خور می‌رود مست می‌کند، نویسنده می‌نویسد، حجار سنگ‌تراشی می‌کند و هرکدام دق دل و عقده‌ی خودشان را به وسیله‌ی فرار در محرک قویِ زندگیِ خود خالی می‌کنند و در این مواقع است که یک نفر هنرمندِ حقیقی می‌تواند از خودش شاهکاری بوجود بیاورد.»